ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG ĐỘT PHÁ DU LỊCH

1. Chuyển đổi số – động lực phát triển cốt lõi

Chuyển đổi số trong du lịch là quá trình áp dụng công nghệ để số hóa dữ liệu, tự động hóa quy trình và nâng cao chất lượng dịch vụ. Việc xây dựng cơ sở dữ liệu số về điểm đến, di tích, lưu trú, ẩm thực và các dịch vụ liên quan giúp các cơ quan quản lý dễ dàng cập nhật, phân tích và đưa ra quyết định điều hành minh bạch, hiệu quả.

Nhiều địa phương đã đẩy mạnh xây dựng bản đồ số du lịch, hệ thống thông tin quản lý lưu trú trực tuyến, cổng du lịch thông minh tích hợp giữa quản lý nhà nước và nhu cầu truy cập của du khách. Nhờ đó, quá trình giám sát, kiểm soát chất lượng dịch vụ, dự báo lượng khách, quản lý an ninh trật tự, xử lý phản ánh du khách trở nên nhanh chóng và chính xác hơn.

Cùng với đó, chuyển đổi số giúp tiết kiệm đáng kể thời gian và chi phí cho người dân, doanh nghiệp. Ví dụ, thủ tục cấp phép hoạt động du lịch, đăng ký xếp hạng sao, kê khai giá phòng… được thực hiện trực tuyến, giảm khối lượng công việc thủ công và hạn chế sai sót.

2. Ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong nâng cao trải nghiệm du khách

AI đang trở thành công cụ đắc lực trong ngành du lịch. Các chatbot thông minh trên website, fanpage hay ứng dụng di động có thể hỗ trợ du khách 24/7, trả lời câu hỏi, gợi ý địa điểm ăn uống – tham quan – lưu trú phù hợp theo sở thích.

Bên cạnh đó, hệ thống gợi ý dựa trên AI phân tích hành vi người dùng để cung cấp những chương trình tour cá nhân hóa. Ví dụ, du khách thích khám phá thiên nhiên có thể được đề xuất trekking, check-in rừng thông, thác nước; người yêu ẩm thực được gợi ý các quán ăn đặc sản địa phương.

Một số doanh nghiệp du lịch còn ứng dụng AI trong dự báo lượng khách và quản lý mùa vụ, giúp điều tiết nhân sự, tối ưu chi phí vận hành và tránh tình trạng quá tải tại điểm đến.

3. Công nghệ thực tế ảo (VR), thực tế tăng cường (AR) – mở ra những trải nghiệm mới

Ứng dụng VR/AR đang tạo nên xu hướng đột phá trong quảng bá du lịch. Du khách có thể “trải nghiệm thử” hành trình khám phá trước khi quyết định. Chẳng hạn, bằng kính thực tế ảo hoặc ứng dụng AR, họ có thể:

• Đi dạo phố cổ Hội An vào ban đêm,

• Khám phá những hang động kỳ vĩ của Quảng Bình,

• Quan sát kiến trúc độc đáo của Dinh Độc Lập,

• “Sống lại” các bối cảnh lịch sử ngay tại di tích.

Các điểm du lịch sử dụng AR để gắn thông tin thuyết minh lên hình ảnh thực, giúp du khách tương tác dễ dàng với hiện vật hoặc cảnh quan. Điều này đặc biệt hữu ích ở các bảo tàng, khu di tích khi du khách có thể tiếp cận lượng thông tin phong phú và sinh động mà không cần hướng dẫn viên trực tiếp.

4. Nền tảng số và mạng xã hội – vũ khí marketing mạnh mẽ

Trong thời đại số, mạng xã hội là kênh quảng bá quan trọng giúp các điểm đến, doanh nghiệp du lịch kết nối với khách hàng nhanh chóng và hiệu quả. Thông qua Facebook, TikTok, YouTube, Zalo, Google Maps, các nội dung như video review, hình ảnh check-in, livestream trải nghiệm có sức lan tỏa mạnh, tác động trực tiếp đến quyết định của người xem.

Nhiều địa phương đã xây dựng cổng du lịch trực tuyến tích hợp đặt phòng, đặt tour, mua vé tham quan, bản đồ số và các dịch vụ cần thiết khác. Điều này giúp du khách chủ động hơn trong hành trình, đồng thời tạo môi trường cạnh tranh minh bạch giữa các đơn vị kinh doanh.

Bên cạnh đó, hệ thống đánh giá trực tuyến (review, rating) góp phần thúc đẩy doanh nghiệp nâng cao chất lượng dịch vụ nhằm đạt được uy tín cao hơn trên nền tảng số.

5. Thanh toán điện tử – nâng cao sự tiện lợi và minh bạch

Thanh toán không tiền mặt ngày càng phổ biến trong hoạt động du lịch. Từ mua vé máy bay, thuê xe, đặt khách sạn đến thanh toán tại quầy lưu niệm, nhà hàng đều có thể thực hiện qua ví điện tử, mã QR hoặc thẻ ngân hàng.

Việc áp dụng thanh toán điện tử không chỉ tạo thuận lợi cho du khách, đặc biệt là khách quốc tế, mà còn góp phần minh bạch kinh doanh, giảm rủi ro về tiền mặt, đồng thời giúp cơ quan quản lý dễ dàng thống kê và dự báo doanh thu.

6. Hệ sinh thái du lịch thông minh – hướng đến phát triển bền vững

Một hệ sinh thái du lịch thông minh bao gồm ba yếu tố chính: chính quyền thông minh, doanh nghiệp thông minh và du khách thông minh. Khi các yếu tố này kết nối qua nền tảng CNTT, quá trình vận hành du lịch trở nên mạch lạc, hiệu quả và bền vững hơn.

• Chính quyền có dữ liệu để quản lý.

• Doanh nghiệp có công cụ để bán hàng và chăm sóc khách tốt hơn.

• Du khách có trải nghiệm thuận tiện, an toàn, hiện đại.

Ứng dụng CNTT cũng góp phần bảo tồn tài nguyên du lịch. Công nghệ GIS (hệ thống bản đồ địa lý) được dùng để theo dõi biến động môi trường, quản lý rừng, biển, di sản; từ đó các cơ quan chức năng có thể đưa ra giải pháp bảo vệ phù hợp.

7. Thách thức và yêu cầu đặt ra

Dù mang lại nhiều lợi ích, việc ứng dụng CNTT trong đột phá du lịch vẫn gặp một số thách thức:

• Hạ tầng số chưa đồng bộ ở một số địa phương.

• Nhân lực CNTT còn thiếu và yếu.

• Doanh nghiệp nhỏ gặp khó khăn trong tiếp cận công nghệ mới.

• Rủi ro an ninh mạng, lộ lọt dữ liệu.

• Thói quen của một bộ phận người dân và du khách chưa quen với hệ sinh thái số.

Do đó, cần sự vào cuộc đồng bộ của Nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng để đầu tư hạ tầng, nâng cao kỹ năng số, hoàn thiện khung pháp lý và thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong ngành.

8. Kết luận

Ứng dụng công nghệ thông tin đang tạo ra bước đột phá quan trọng, đưa ngành du lịch Việt Nam phát triển theo hướng hiện đại, thông minh và bền vững. Từ quản lý nhà nước, hoạt động kinh doanh đến trải nghiệm của du khách đều trở nên thuận tiện, minh bạch và hấp dẫn hơn nhờ công nghệ.

Trong giai đoạn tới, việc tiếp tục đầu tư hạ tầng số, mở rộng chuyển đổi số và tăng cường các giải pháp công nghệ — đặc biệt là AI, VR/AR, dữ liệu lớn và thanh toán điện tử — sẽ là chìa khóa giúp du lịch Việt Nam bứt phá mạnh mẽ, trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, đóng góp tích cực vào phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.