LỄ VÍA BÀ 18/10 ÂM LỊCH – NÉT TÍN NGƯỠNG ĐẶC SẮC CỦA CỘNG ĐỒNG NGƯỜI HOA Ở PHÚ VINH
- Thứ tư - 10/12/2025 14:40
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Phú Vinh là một vùng đất có lịch sử hình thành và phát triển lâu đời, là nơi hội tụ và giao thoa của nhiều cộng đồng cư dân: người Kinh, người Chơ Ro, người Hoa và nhiều tộc người khác... Trong tiến trình ấy, văn hóa người Hoa đã góp phần quan trọng tạo nên bản sắc sinh hoạt tín ngưỡng – lễ hội tại địa phương. Một trong những lễ hội tiêu biểu, có sức lan tỏa sâu rộng trong đời sống tâm linh của người Hoa ở Phú Vinh chính là Lễ Vía Bà diễn ra vào ngày 18 tháng 10 âm lịch hằng năm. Đây là dịp để cộng đồng tưởng nhớ, tri ân nữ thần bảo hộ – thường là Địa mẫu Nương nương, Thiên Hậu Thánh Mẫu và Ngọc Hoàng nương nương, những vị được tín ngưỡng dân gian Hoa tin là mang lại bình an, phù hộ tai qua nạn khỏi, buôn bán hanh thông và con cháu phát đạt.
🌟 Nguồn Gốc và Sự Du Nhập Tín Ngưỡng Thờ Bà
Người Hoa đến định cư tại Phú Vinh từ khoảng thế kỷ XVII – XVIII, chủ yếu gồm người Quảng Đông, Triều Châu, Phúc Kiến… Họ mang theo nghề thủ công, buôn bán, kỹ thuật trồng trọt và đặc biệt là tín ngưỡng dân gian. Trong đời sống tâm linh của cộng đồng Hoa, tín ngưỡng thờ mẫu và thờ các nữ thần giữ vị trí rất quan trọng. Thiên Hậu Thánh Mẫu – biểu tượng của lòng từ bi và sự che chở – được xem như vị thần hộ mệnh của những người đi biển, thương hồ và dân buôn bán. Đối với cộng đồng người Hoa tại Phú Vinh – nơi có hoạt động giao thương sôi nổi, tín ngưỡng này nhanh chóng bén rễ và phát triển mạnh mẽ.Dần theo thời gian, lễ Vía Bà không chỉ gói gọn trong cộng đồng người Hoa mà còn lan tỏa sang cộng đồng người Việt địa phương. Mọi người tìm đến lễ Bà với mong muốn cầu an, cầu lộc, cầu gia đạo bình an – trở thành nét văn hóa giao thoa độc đáo giữa hai cộng đồng.
Hình: Ngọc Hoàng nương nương, Địa mẫu Nương nương vàThiên Hậu Thánh Mẫu và Ngọc Hoàng nương nương
✨ Công Tác Chuẩn Bị – Sự Chỉn Chu và Lòng Thành Kính
Khoảng vài ngày trước lễ chính, các miếu Bà, Am và những khu vực tập trung đông cư dân người Hoa bắt đầu được vệ sinh, trang hoàng. Đèn lồng đỏ được treo cao, bàn thờ được sắp đặt ngay ngắn, hương hoa nghi ngút tạo không khí trang trọng. Ban Quản lý Miếu, Am cùng các thành viên tổ chức họp bàn, phân công công việc chuẩn bị lễ, dự trù vật phẩm, trang trí điện thờ, mời nghệ nhân múa lân… những yếu tố không thể thiếu trong lễ vía của người Hoa.
Hình: Khu vực trước cổng Am Địa Mẫu được trang trí phục vụ lễ hội.
Trên bàn cúng thường bày ngũ quả, bánh tổ, bánh đậu xanh, bánh trung thu mini, trái cây, hoa và đặc biệt là heo quay – lễ vật tượng trưng cho sự sung túc. Các gia đình người Hoa cũng chuẩn bị mâm cúng tại nhà, đồng thời mang lễ vật đến miếu dâng Bà với lòng thành kính.
Điểm đáng chú ý là người Hoa đặc biệt coi trọng nghi thức cầu bình an, rút quẻ và xin lộc Bà, xem đây như lời chỉ dẫn tâm linh cho một năm thuận lợi sắp tới.
🎊 Nghi Lễ và Phần Hội Diễn Ra Trang Trọng, Linh Thiêng
Sáng ngày 18/10 âm lịch, khu vực diễn lễ trở nên tấp nập. Dòng người đổ về miếu Bà đông nhưng vẫn giữ sự trật tự. Trong không gian hương khói, tiếng mõ, tiếng chuông, tiếng nhạc lễ hòa quyện, tạo nên bầu không khí linh thiêng và trang nghiêm.Nghi thức Chính:
- Lễ dâng hương – dâng hoa – dâng lễ vật
- Đọc văn khấn cầu an, cầu quốc thái dân an
- Nghi thức múa lân sư rồng chúc phúc
- Phát lộc Bà cho khách hành hương
Hình: Tiết mục múa lân, múa rồng trong ngày lễ.
Phần Hội – Nơi Văn Hóa Người Hoa Được Tôn Vinh:
Sau phần lễ trang trọng là phần hội sôi nổi, giàu bản sắc, là thời điểm hội quán tổ chức hoạt động nghệ thuật và thiện nguyện:- Múa lân – sư – rồng
- Hát tuồng, hát bội – loại hình nghệ thuật gắn với người Hoa
- Hoạt động Bán đấu giá lộc Áo Cẩm bào Bà, ngọn Bửu Đăng: Đây là nghi thức cầu lộc quan trọng, đồng thời là hoạt động thiện nguyện thiết thực, bởi toàn bộ số tiền thu về được dùng để phát quà từ thiện và thực hiện các hoạt động hướng về cộng đồng.
Hình: Áo Cẩm Bảo và ngọn Bửu Đăng sử dụng trong buổi đấu thỉnh.
Lễ hội vì thế không chỉ là tín ngưỡng mà còn là không gian bảo tồn văn hóa nghệ thuật của người Hoa ở Phú Vinh. Những làn điệu, phục trang, món ăn truyền thống đều được dịp xuất hiện, truyền lại cho thế hệ trẻ niềm tự hào về nguồn gốc.
💖 Ý Nghĩa Đối Với Đời Sống Cộng Đồng
Lễ Vía Bà mang nhiều tầng ý nghĩa sâu sắc:- Tín ngưỡng tâm linh: Cầu bình an, buôn bán thuận lợi, gia đạo hưng thịnh.
- Gắn kết cộng đồng: Người Hoa đoàn kết, tương trợ, duy trì phong tục tổ tiên.
- Giao thoa văn hóa: Người Việt – người Hoa cùng tham dự, tạo sự hòa quyện văn hóa.
- Bảo tồn di sản: Nghệ thuật, ẩm thực, nghi lễ được lưu giữ lâu dài.
- Phát triển du lịch – kinh tế địa phương: Thu hút du khách, tạo không khí lễ hội nhộn nhịp.
Hình: Du khách và người dân tham gia các hoạt động trong lễ.
Lễ Vía Bà không chỉ để “cầu” mà còn để “giữ” – giữ ký ức, giữ cội nguồn, giữ hồn văn hóa người Hoa trên đất Phú Vinh. Nhờ sự gìn giữ ấy, mỗi năm lễ hội lại đông vui hơn, lan tỏa hơn.
✅ Kết Luận
Trải qua nhiều thế hệ, Lễ Vía Bà 18/10 âm lịch của cộng đồng người Hoa ở Phú Vinh vẫn bền bỉ tồn tại, như một sợi dây nối giữa quá khứ – hiện tại – tương lai. Lễ hội là minh chứng cho sức sống văn hóa Hoa trên đất Việt, cho sự hòa quyện tinh tế giữa tín ngưỡng nhập cư và bản địa. Trong nhịp sống hiện đại, sự trang trọng và rực rỡ của ngày vía càng nhắc nhở mỗi người về cội nguồn tâm linh, về lối sống hướng thiện, nhân ái.Vì thế, bảo tồn và phát huy lễ hội không chỉ là trách nhiệm của cộng đồng người Hoa mà còn là nhiệm vụ chung trong quá trình gìn giữ bản sắc văn hóa Phú Vinh. Lễ Vía Bà không chỉ là một ngày lễ – đó còn là niềm tin, là tình cộng đồng, là di sản sống cần được tiếp nối và tỏa sáng mãi về sau.